Herstel voor Iedereen

Actieplatform Herstel voor Iedereen almaar concreter aan de slag en dat gaat zo door!

Een uiteenlopend gezelschap van bestuurders tot ervaringsdeskundigen, hulpverleners en wetenschappers, ondersteuners en nieuwsgierigen kwam op 11 december weer bijeen om deel te nemen aan de Werkconferentie van het Landelijk Actieplatform Herstel voor Iedereen. De periode van planvorming is voorbij, de implementatie ervan begonnen en derhalve zaak de eerste praktische ervaringen uit te wisselen en met de monitoring te beginnen.

Voorzitter Kees Lemke opende verrassend door met de resultaten van een tussentijdse evaluatieve vragenronde te komen passend bij deze overgang. Doet iedereen nog mee en waar zit de energie?.

Welnu het bestuur heeft besloten de deur voor nieuwe deelnemers te openen waardoor een tweetal nieuwe organisaties aangegeven heeft een gesprek over hun deelname te willen hebben en dat gaat in januari zijn beslag krijgen. Eén instelling heeft zich teruggetrokken. Hiermee bestaat het Platform naar alle waarschijnlijkheid per januari uit 17 organisaties, landelijk verspreid en met elkaar zeker de helft van de institutionele specialistische GGZ uitmakend.

De leden willen graag vanaf 2019 hun plannen gemonitord zien en daartoe is door Phrenos in afstemming met het onderzoeksveld uit de kring der deelnemers een kwalitatief en kwantitatief meersporenbeleid ontwikkeld dat binnen de huidige privacywetgeving kan en zal worden uitgevoerd. Het is uitdrukkelijk de bedoeling en de wens de werkvloer nog meer te betrekken via het uitbreiden van een goed op de HOZ-de praktijken aangesloten aanbod aan themanetwerken. Waarmee het grote thema ‘Herstel’ in werkbare brokken wordt opgesplitst. Dáár ligt de sleutel van het bereiken van ons centrale doel van 30% meer herstel, benadrukt Lemke.

De verdere netwerkvorming zal hier parallel aan gaan lopen en actief gaan strategische contacten gelegd worden met ‘zielsverwante‘ organisaties en werkvelden als stichting HIC, ART en FACT Nederland. Het onderwerp Dwang en Drang zal een belangrijk aandachtspunt worden (waar de VN-Verklaring inzake Rechten van Mensen met een Handicap als een behulpzaam en vruchtbaar kader benut kan worden, voegt verslaglegger toe).

Van een publiekscampagne komt het voorlopig nog even niet, maar er wordt op advies van het HvI Communicatienetwerk hard ingezet op vernieuwing van de website door het span Gert de Jager van GGZ inGeest en Kristien Harmsen van Phrenos, met als bedoeling als een te raadplegen zich allengs uitbreidend archief te fungeren, de verbinding te leggen met en tussen de deelnemers en de nieuwe ervaringen en inzichten snel beschikbaar te stellen. Er wordt gewerkt met publiek toegankelijke nieuwsberichten en bronnen, maar ook met besloten domeinen voor onderling gebruik in bijvoorbeeld themanetwerken.

Speerpunten blijven aansluiten bij het sociale domein, elkaar bij de les houden met altijd een open oog voor vernieuwingen binnen de uitvoering en die ook zichtbaar maken en last but not least: prevalentie en toestroom mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen indammen.

Vormen van uitwisseling, intervisie, inzet MOVIT, onderhouden en ontwikkelen externe betrokkenheid, kwantitatieve en kwalitatieve monitoring blijven pijlers onder het werk. We blijven minstens nog 2-3 jaar voortbouwen op Over de Brug en daarom een vernieuwde, geactualiseerde versie bepaald niet uit te sluiten, aldus Lemke.

Na deze enthousiasmerende update inzake het actieplatform en zijn missie, schetste projectleider Daniëlle van Duin het brede palet inhoudelijke netwerken, desgewenst uit te breiden, samen te voegen of te beëindigen. De lezer verwijs ik naar de nieuwe uitgave van de nieuwsbrief. Daar is de volledige keur aan themanetwerken te raadplegen. Ik noem daaruit: werken aan herstel vanuit de triade, voorkomen en verhelpen: vroege herkenning en her-diagnostiek ambulant, opschalen inzet ervaringsdeskundigheid (inclusief ED van professionals) en diverse focus op HOZ in verschillende takken van sport en themanetwerk LVB en EPA. Vanaf januari 2019 volgt hierover meer informatie op de vernieuwde website van Herstel voor Iedereen.

Inhoud langs drie sporen aan bod

Vervolgens kwam de inhoud aan bod. Deze kende drie programmaonderdelen die publiekelijk werden gepresenteerd gevolgde door een sessie waar de onderwerpen in subgroepen werden uitgediept.

De publieke presentaties zullen binnenkort als powerpoint op de site beschikbaar komen. Een ieder wordt uitgenodigd daar kennis van te nemen mede ten behoeve van zijn achterban. Hieronder een indruk.

Herstelexpeditie in Friesland

De triadische presentatie vanuit GGZ Friesland bood de aanwezigen een aanstekelijk inkijkje in de praktijk van het implementeren van en het enthousiasmeren tot Herstel Ondersteunende Zorg. Om dit te realiseren heeft het trio 36 uur per week en is het aan de slag gegaan onder de werktitel Herstelexpeditie. GGZ Friesland kent een grote regionale verspreiding, er wordt werk gemaakt vanuit de werkende disciplines uit de diverse regionen vragen te ontlokken die vervolgens bijvoorbeeld met behulp van een makkelijk te delen filmpje beantwoord worden. Het traject wordt uitgevoerd op basis van een Actieplan waar velen input voor hebben geleverd en dat daardoor een natuurlijk draagvlak heeft gekregen. 5 Pijlers onder het traject zijn: zorg naar herstel, patiënt is deskundig, rol voor de familie, wat betekent herstel voor medewerkers en als 5e herstelgericht samenwerken.

Een belangrijke bevinding is dat het ontwikkelen van een gemeenschappelijke taal aandacht moet krijgen, zo wordt er niet meer gesproken van behandelplan maar herstelplan. Het ontwikkelen van die gemeenschappelijk HOZ-taal voltrekt zich in alle vezels van de organisatie dus geldt ook de IT-er of het secretariaat. Er zijn begeleidende trainingen inzake Mental Health First Aid (MHFA). En er zijn intercollegiale toetsingscontacten via de MOVIT methodiek, zoals nu gedaan tussen regionale IHT-teams. Voor dergelijke activiteiten wordt zoveel mogelijk op de vaste bijeenkomsten in de hedendaagse praktijk aangesloten.

Een poot is ook de aansluiting op het landelijk circuit van Actieplatform HVI , resulteert dan bijvoorbeeld op het inzetten van de ROPI gericht op de HIC aanpak van GGZ Friesland.

Bevindingen Werkplaats Herstelondersteuning

Na ‘Friesland‘ volgt Dienke Boertien met verdiepende inzichten inzake Herstel gewonnen in de Werkplaats Herstelonderzoek van Phrenos waar veel instellingen in participeren.

De Werkplaats heeft een verbinding met de stichting Psychiatrie en Filosofie, resulterend in totaal 12 lezingen in 2017 en 2018 gehouden onder de titel ‘Herstel en Filosofie’ en deze komen in boekvorm beschikbaar medio december van dit jaar onder de titel: ‘Filosofie bij Herstelondersteuning, opnieuw denken over de geestelijke gezondheidszorg’.

Daarnaast zijn er op het niveau van de verschillende praktijken van de deelnemers gedachten uitwisselingen georganiseerd. Dienke memoreert als voorbeeld een mooie gedachtewisseling over zelfregie o.l.v. Dorine Bauduin waarin ‘ Freedom First’ een aan Triëst ontleend concept op zijn merites en toepasbaarheid in Nederland werd doorgelicht. Deze sessies kunnen worden nagelezen in de brochure ‘Goede praktijken van herstelondersteunende zorg’ die eveneens dit jaar nog verschijnt.

Daaruit valt te leren dat voor een werkzame HOZ de beschikbaarheid van zelfhulp belangrijk is voor de cliënt om een eigen aandeel in zijn herstel te kunnen leveren, maar dat tezelfdertijd de professionele zorg de benodigde kwaliteiten voor de HOZ in huis moet hebben. HOZ is niet makkelijk en moet zich telkenmale instellen op de persoonlijke kenmerken van elk afzonderlijk individu.

Een goede HOZ veronderstelt dat hulpverleners vanuit eigen ervaringen een doorleefd begrip van herstel hebben. Daarbij goed kunnen omgaan met onzekerheden en ongemakken. Uiteindelijk gaat het om het vestigen van een vertrouwensklimaat waarin met de cliënt wordt samengewerkt. Dàt is van doorslaggevend belang.

Het Actieplatform kan voorlopig heel goed voort met de erfenis die de Werkplaats Herstelondersteuning tot dusverre heeft opgeleverd. Instellingen die de weg naar HOZ bewandelen, doen er goed aan Dienke uit te nodigen voor nadere toelichting en dialoog.

Utrecht onderweg naar integrale zorg

Leonieke Beverloo (Altrecht) en Machteld van Raalte van (Lister) rapporteerden over ontwikkelingen in Utrecht erop gericht de GGZ en het sociale domein meer op elkaar te betrekken. Eerder verhaalden zij erover bij (de vooravond van) het FACT Congres in september jl. Altrecht en Lister werken nauw samen en daar zal beider lidmaatschap van het Actieplatform mede debet aan zijn. Het begrip wijkgericht werken is verruimd naar gebiedsgericht werken en daarbij is ook Kwintes in een aantal gebiedsdelen van de partij. Er is 24/7 zorg met als onderdelen respijthostels, beschermde woon voorzieningen en 1 regionaal ACT team. Er wordt gewerkt en beleid geconcipieerd binnen zich ontwikkelende netwerken. Daarbij leer je al snel dat je terdege aandacht en ruimte moet geven aan het elkaar leren kennen binnen die netwerken: er bestaan wederzijds beelden over elkaar die bijstelling verdienen, weerstanden moeten openbaar worden om ze te kunnen overbruggen, informatie uitwisseling vraagt om grote zorgvuldigheid. Maar… voor deze voetangels en klemmen die wrijving geven, is het zaak de tijd te nemen en ‘dialoogsessies‘ te  beleggen waardoor middelerwijl onderling vertrouwen groeit en kennis gedeeld. Met een hechter en beter aaneen gesloten zorg opbloeit. Inzake de ontwikkeling van FACT teams naar Gebiedsteams zal contact worden gezocht met de CCAF om de mogelijkheid aangepaste certificering te bespreken.

Er is erkenning van de belangrijke rol voor peer support, mooi dat Enik zojuist zijn tweede vestiging in Enik heeft geopend.

De betrokkenen van de diverse domeinen zijn enthousiast, maar ook doordrongen van het besef dat men er nog niet is met de integrale zorg in wijk, gebied of regio. Dat komt mede doordat er bij dezelfde randvoorwaarden simpelweg verschillen in couleur locale en cultuur bestaan waarmee je per gebied en per team rekening moet houden om je er als zorg er goed op te kunnen aansluiten. Bij dit alles is ook een naastenbeleid aan de orde, om teams hier meer mee vertrouwd te maken worden MOVIT sessies georganiseerd. Aansluiting specialistische teams en andere partijen loopt nog niet parallel. Daarmee moet rekening worden gehouden. Elke deelnemende organisatie behoudt zijn eigen sturing maar de aanstelling van gebiedscoördinatoren, het kunnen nemen van risico’s en waakzaamheid voor behoud van een vrije ruimte zijn belangrijke voorwaarden om tot die stip aan de horizon: integrale zorg te komen. Het motto ‘komen van een aanbodgestuurde zorg naar een vraaggerichte zorg’ krijgt enthousiaste support van uiteenlopende uitvoerenden blijkens het filmpje waarmee beide dames afsluiten.

Nico de Louw