Herstel voor Iedereen

Impressie van een mooie sessie van Actieplatform Herstel voor Iedereen in het Trimbos

“Dit is niet zo maar een bijeenkomst maar de eerste Werkconferentie,” aldus Kees Lemke op 4 april 2018. Herstel voor Iedereen gaat een nieuwe fase in. Daar hoort ook een regievoerder bij en hij stelt de circa 80 aanwezigen Daniëlle van Duin voor.  De actieplannen van de 16 deelnemende instellingen zijn in 2016-17 gepresenteerd. De implementatie van de actieplannen is begonnen en daarmee ook de monitoring van de uitvoering.

Er werd op deze avond gewerkt langs twee wegen: een plenair deel en in werkgroepen. Bij de laatste moest er gekozen worden. En dat heeft zijn weerslag voor de inhoud van onderstaande impressie. Niets ten nadele van de overige werkgroepen. En ter geruststelling: alle presentaties staan op de website van het actieplatform.

Ervaringsdeskundigheid
De Workshop Ervaringsdeskundigheid bevatte een tweeledige presentatie van ervaringswerkers van GGZ Noord-Holland-Noord (GGZ-NHN) en van GGZ Rivierduinen met duidelijke verschillen, maar ook overeenkomsten.  Het had iets van een tussenstand van de positie van ervaringsdeskundigheid, feitelijk van de gesalarieerde ervaringswerkers in beide instellingen anno nu.

GGZ-NHN beschikt over 30 ervaringswerkers. Het toetreden van een ervaringsdeskundige tot het bestuur lijkt nog slechts een kwestie van tijd. Momenteel is er al wel een adviseursfunctie voor de Raad van Bestuur vervuld voor 4 uur per week. Actuele ontwikkeling: de ervaringsdeskundigen zijn nu -mogelijk voorlopig- de FACT teams uit en actief in drie regionaal werkende Herstelwerkplaatsen. Ze zijn daarbij -en dat is nieuw- betrokken bij alle intakes. Eveneens nieuw is dat de mensen op de wachtlijst worden uitgenodigd  van de Herstelwerkplaatsen gebruik te maken in de periode van wachten. Eerste resultaten laten zien dat deze mogelijkheid benut wordt  en men daardoor soms weer  in enkele gevallen van behandeling afziet, omdat men zich weer hervonden heeft.

Bij GGZ-NHN maar ook bij GGZ Rivierduinen worden op het moment functieniveaus onderscheiden voor de diverse inbreng van ervaringsdeskundigheid. Bij GGZ Rivierduinen werken zo’n 20 betaalde ervaringsdeskundigen die veelal gerekruteerd zijn uit een pool van ruim 30 vrijwilligers die actief zijn op basis van ervaringsdeskundigheid. Bij GGZ Rivierduinen worden ervaringsdeskundigen nog te weinig betrokken in behandelevaluaties en dat wordt als knelpunt ervaren. Hierbij wordt ook een ondersteunende rol vanuit het management verwacht. GGZ-NHN en GGZ Rivierduinen hebben gemeenschappelijk een grote uitstroom van ervaringswerkers en dat blijft onderwerp van aandacht. Oorzaak onder meer de eenzame positie waarin een ervaringswerker zich kan voelen te midden van zijn teamgenoten. Te meer wanneer hij in zijn eentje verantwoordelijk wordt gesteld voor de herstelondersteunende zorg.

Deze boeiende sessie vraagt wat mij betreft om een verbreding naar andere ervaringen van ervaringsdeskundigen van elders binnen de GGZ om tot een gezamenlijke tussenbalans te komen waarop voor de komende vijf jaar een visie gestoeld kan worden. Een visie waarin plaats is voor de inhoudelijke bijdrage aan herstel, gewenste opleidingsniveaus en bijbehorende salariëring. Nu worden de ervaringsdeskundige medewerkers als hoopverlener met belangrijke instrumenten als de herstelwerkgroepen en -plaatsen en WRAP alom gewaardeerd. Ze zijn op vele plekken actief, maar ook nog steeds kwetsbaar. Soms door de cultuur waarbinnen zij werken maar  altijd wegens de huidige status die verzekeringstechnisch nog steeds niet is geformaliseerd.

Intermezzo
Na een smakelijk intermezzo dankzij een professionele cateraar eerst weer even plenair aandacht voor de monitoring van de uitvoering die drieledig zijn beslag krijgt en uiteindelijk antwoord wil geven op de vraag hoe pakken de Actieplannen uit, wat zijn effectieve werkwijzen om aan herstel te werken en ja kwantitatief: wordt de doelstelling van 30% meer herstel daadwerkelijk gehaald.

Monitoring Actieplannen
Ankie Lempens vertelt over de eerste bezoeken van triadische teams. Het vergt wel wat organisatie en gebel om het bezoek van triade team van instelling A te krijgen bij de ontvangende partij B met zijn eigen deels triadische samenstelling. De bedoeling is dat dit bezoek 1 keer per jaar plaats gaat vinden om  naar knelpunten of vondsten te vragen en vanuit het bezoekende teams suggesties te geven. Het is zeker  niet bedoeld als audit, maar een uitwisseling waar beide partijen wat van opsteken. Martin Naastepad en Rhaizza Felicia van GGZ-NHN maakten het publiek geanimeerd deelgenoot van de ervaringen tijdens hun bezoek aan ‘Amsterdam’ waar zij informatie uitwisselden over Kwik Silver en Samen Beter.

Niet alle deelnemende instellingen hebben al een triadisch team geformeerd en/of aangemeld. De oproep is om dat nu zo snel mogelijk te effectueren.

Bij afwezigheid van projectleider Dorothé van Sooten licht Daniëlle het publiek bij inzake het Model voor Intercollegiale Teamuitwisseling, de MOVIT, een model dat zich primair richt op het creëren van leerervaringen voor een brede groep betrokkenen (max. 24 personen) bestaande uit professionals, cliënten, naasten en maatschappelijke partners. Inspiratie en reflectie zijn sleutelbegrippen, vertrekpunt is de huidige zorg en van daaruit worden doelen geformuleerd. Hiervoor wordt een dagdeel uitgetrokken en het gaat erom in gezamenlijkheid een positieve richting in te slaan. Dus ook hier is geen sprake van een audit karakter. Koos Timmermans van GGZ inGeest schetst een levendig beeld van hun MOVIT uitwisseling met Parnassia. De wens komt naar voren het triadische team ook in directe zin, ter plekke dus, iets te laten ervaren van de uitvoering van het actieplan en de communicatie niet alleen in de beslotenheid van een vergaderkamer te platen plaatsvinden.

Lars de Winter introduceert de derde weg  die voor de monitoring wordt ingeslagen en dat is de kwantitatieve weg. De metingen moeten herstel op de drie hersteldomeinen in beeld brengen: symptomatisch, maatschappelijk en persoonlijk herstel. Beschikbaar zijn over het algemeen gegevens die via de HONOS, verzameld worden. Hij geeft onderzoeker Eric Noorthoorn van GGNet de  vloer om het belang van de cijfers te benadrukken als het erom gaat herstel in beeld te brengen. Deze onderzoeker  schetst hoe dat kan via een generiek meetplan gericht op de geaggregeerde data die de deelnemende instellingen nu al grotendeels verzamelen. Daarnaast kan desgewenst elke instelling natuurlijk aangaande zijn actieplan ook nog een specifiek meetplan inzetten voor specifieke meting van het bereiken van hersteldoelen.  Spreker biedt aan om desgewenst instellingen te bezoeken en hierin van advies te dienen.

Daarnaast zal op korte termijn de Integrale Herstel schaal (IHS) zijn bruikbaarheid gaan bewijzen. Dit is een beknopte batterij aan vragen die snel en efficiënt afgenomen kan worden en een inschatting kan geven van het herstel van de cliënt. Wilma Swildens onderzoeker van Altrecht, die het stokje van Eric Noorthoorn overnam, is mede verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de IHS. Ze gaf een beknopte uitleg over de inhoud en samenstelling van de IHS en hoe deze binnen Herstel voor Iedereen gebruikt kan worden in de nabije toekomst.

Ze maakten hiermee kenbaar dat ook de I-ROC een simpel maar uitermate geschikt meetinstrument is dat cliënten zelf invullen en hen in één oogopslag de mate van herstel kunnen laten zien.

Enorme onderdiagnostiek inzake mensen met LVB
Dan zijn de werkgroepen weer aan zet en daarvoor nogmaals verwezen naar de website waar een goed inhoudelijk beeld is te verkrijgen van hetgeen naar voren wordt gebracht. Dat geldt zeker de sessie die wordt verzorgd door medewerkers van GGNet en GGZ Oost Brabant. Zij zijn gespecialiseerd in mensen uit de EPA groep met een lichte verstandelijke beperking. Hier komen grote getallen naar voren.

Meer dan 2 miljoen Nederlanders behoren tot de groep mensen met een verstandelijke beperking . Niet iedereen komt natuurlijk in de GGZ terecht, maar stress, overvraging en vooral  traumatisering door sexueel misbruik  leiden tot een groot beroep op de GGZ, wel 40% van de groep mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen. Daar werden velen –onterecht- toegerekend omdat zij bijvoorbeeld als ‘borderliner ‘werden gediagnosticeerd. Op basis daarvan werden zonder resultaat behandeld, waardoor een ‘rondpomp proces’ zijn beslag kon krijgen. De prevalentie  van LVB werd tot voor kort nooit onderzocht!! De mensen hebben 3 keer meer kans op gedwongen opnamen en 4 keer meer kans op een gedwongen behandeling. De GGZ doet er goed aan expertise op LVB vlak in huis te halen. De SCIL is in deze een bruikbaar diagnostisch instrument. 

Het is al met al een onthutsend verhaal!  Vertalen we het naar de doelstellingen van het Actieplatform Herstel voor Iedereen en dat doet Kees Lemke aan het slot van deze werkgroep en stelt: “Als we kijken naar de EPA-groep van 160.000 mensen dan hebben we het in het onderhavige geval over 56.000 mensen die bij een aansluitende zorg  heel goed zijn te behandelen richting persoonlijk herstel en maatschappelijke deelname. De do’s zijn: herdiagnostiek aan de voordeur, diagnose op maat, behandeling op maat met goed resultaat, gericht op herstel eigenwaarde en herstel in functioneren zonder overvraging, in de (VG) keten en in de wijk, kennisontwikkelen en delen.”

Het loont derhalve zeker de moeite hier volle bak op in te zetten!! Binnenkort groot artikel in Volkskrant om in deze het hele land op scherp te zetten, maar laten we beginnen in de GGZ!!

Alle hens aan dek dus.

Herstel voor Iedereen bevorderen door deelname aan Europees netwerk EUCOMS
Voor de bestuurders aan het interne slotakkoord beginnen, krijgt René Keet van GGZ Noord-Holland-Noord de ruimte om de aanwezigen deelgenoot te maken van de ‘ins en outs ‘van het European Community Mental Health (Eucoms). Is het al mooi dat we met HVI in Nederland over de instellingsgrenzen heen stappen om goede praktijken uit te wisselen en gezamenlijk vernieuwingen na te streven. Dit kan ook op internationaal vlak, is kort het betoog van René Keet.

Er zijn natuurlijk door heel Europa ontzettend veel uiteenlopende voorzieningen en verschillende hulpverleningsvormen, maar waar EUCOMS zich per land op wil richten is het inrichten van een GGZ gebaseerd op de navolgende 6 principia: Ethiek (mensen en hun rechten: richtsnoer daarbij de  door Nederland ondertekende VN Verklaring Rechten van de Personen met een handicap, zich ook uitstrekkend tot recht op werk, gezondheid en werk), Public Health (kijk naar regio en welzijn daarbinnen GGZ-organisaties  voor álle mensen), Herstel (is de gewenste grondhouding van de GGZ. Herstel is de reis van de cliënt en het is de taak van de professional deze reis te ondersteunen en in elk geval niet te belemmeren, maak gebruik van Netwerken (Een Community mental health service is een netwerk binnen een breder netwerk van zelfhulp, familie, vrienden en andere hulpbronnen (resource groep).  Dit is goed voor kruisbestuiving en vraagt om  interdisciplinair en –sectoraal werken gericht op Effectiviteit (door middel van een vruchtbaar samenspel van evidence en experience based werken : ‘oil   and vinegar’ die gemengd een vruchtbare zorg opleveren’).

En als 6e principe:  maak gebruik van ‘Peerexpertise’. Cliënten  zijn gelijkwaardige partners in het ontwerpen, uitvoeren en evalueren van een GGZ-organisatie: ‘Niets over ons, zonder ons.

En ja zeg nu zelf  RACT, Open Dialogue, de IROC de Headspac Centra, Triëst zijn buitenlandse inspiratiebronnen waar wij onderhand in Nederland dankbaar gebruik van  maken. René geeft de aanwezigen en de deelnemende instellingen mee om in overweging te nemen zich  aan te sluiten bij EUCOMS. Het lidmaatschap kan variëren van 500-1000 euro waarvan een secretariaat kan worden ingericht dat de internationale uitwisselingen organiseert.  Een visiedocument is er, een artikel en handout zijn in de maak. Kortom sluit je aan bij het groeiend aantal deelnemers.  Op 5 september volgende samenkomst.

Nico de Louw